hồi trào
Định nghĩa
- Danh từ (cổ):
- Sự trở về triều đình: "hồi trào" chỉ hành động quay trở lại cung đình, triều chính, thường dùng trong bối cảnh lịch sử khi một quan lại hoặc vua chúa trở về kinh đô sau một thời gian vắng mặt.
- Ý nghĩa mở rộng (hiếm dùng): Trong văn học cổ, từ này đôi khi được dùng để ám chỉ sự phục hồi quyền lực hoặc địa vị trong triều đình.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Sau cuộc viễn chinh, tướng quân làm lễ hồi trào để báo cáo với vua. (Sau cuộc chinh chiến xa, vị tướng thực hiện nghi thức trở về triều đình để tâu bày với nhà vua.)
- Sử sách ghi lại nhiều lần hồi trào của các bậc đế vương. (Các sách lịch sử chép lại nhiều sự kiện các vị vua trở về cung điện sau thời gian xa cách.)
Các cách sử dụng nâng cao
"làm lễ hồi trào": thực hiện nghi thức trở về triều đình.
- Khi chiến thắng trở về, nhà vua làm lễ hồi trào long trọng. (Sau khi thắng trận, nhà vua tổ chức nghi lễ trở về triều đình một cách trang trọng.)
"được hồi trào": được phép hoặc được chào đón khi trở về triều.
- Vị đại thần sau khi bị đày ải cuối cùng cũng được hồi trào. (Vị quan lớn sau khi bị lưu đày cuối cùng cũng được quay trở lại triều đình.)
Biến thể và từ gần giống
Hồi (động từ): quay trở lại.
- Anh ấy hồi hương sau nhiều năm xa cách. (Anh ấy trở về quê sau nhiều năm xa cách.)
Trào (danh từ): triều đình, triều chính.
- Trào đình đang họp bàn việc quốc gia. (Triều đình đang họp bàn việc nước.)
Hồi triều (danh từ): trở về triều đình (từ đồng nghĩa với "hồi trào", nhưng phổ biến hơn trong văn bản lịch sử).
- Vua Lê Lợi hồi triều sau chiến thắng quân Minh. (Vua Lê Lợi trở về triều đình sau khi thắng quân Minh.)
Từ đồng nghĩa
- Hồi triều: trở về triều đình (cổ, đồng nghĩa chính xác).
- Phục vị: khôi phục lại ngôi vị, quyền lực (thường dùng cho vua chúa).
Thành ngữ liên quan
- Hồi trào phục mệnh: trở về triều đình để nhận lệnh hoặc báo cáo.
- Sứ thần hồi trào phục mệnh sau chuyến đi sứ. (Vị sứ giả trở về triều đình để báo cáo kết quả chuyến đi sứ.)